یکشنبه, 26 مهر 1394 12:34

داستان یک تالاب خصوصی!

سونیا شفیعی
دانشجوی کارشناسی ارشد محیط زیست
و دبیر کارگروه زیست‌بومِ «دیده‌بان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران»

تالاب عشق‌آباد تالابی کوچک در حاشیه‌ی استان تهران است که هم‌چون همه‌ی تالاب‌های کشور دچار آسیب‌های زیست‌محیطی چندی شده است.
تالاب زیبای عشق‌آباد در دو کیلومتری روستای عشق‌آباد در جنوب شرقی استان تهران (شهرستان شهر ری) واقع شده است. این تالاب از نوع تالاب‌های فصلی است که با طولی حدود 700 متر همه‌ساله پذیرای پرندگان بومی و مهاجران عبوری است. اکنون در حدود 148 گونه پرنده در این تالاب گزارش شده که در میان آن‌ها پرندگان بومی نیز دیده می‌شود که در نیزارهای درون یا اطراف تالاب و نیز تپه‌های رُستی مجاور تالاب آشیانه‌سازی می‌کنند.
با وجود مساحت کم، این تالاب با داشتن آبگیر و سه قنات نقش مهمی در تعادل زیست‌بوم و اکوسیستم منطقه و تنوع زیستی آن دارد. از آنجایی که کشور ما با بارش سرانه‌‌ای پایین از نظر منابع آبی جزو کشورهای خشک جهان محسوب می‌شود، اهمیت حفظ و نگهداری تالاب‌ها، حتی تالاب‌های کوچک، به منظور نگاه‌داشتِ اکوسیستم تالابی و زیست‌بوم‌های وابسته به آن همواره احساس می‌شود.
فهرست زیر حیات وحش منطقه را به کوتاهی معرفی می‌کند:
1. دوزیستان ـ قورباغه باتلاقی.
2. خزندگان ـ لاک‌پشت خزری، مار چلیپر و آگامای دشتی.
3. پستانداران ـ روباه معمولی، گرگ خاکستری، خرگوش و انواع مختلف پستانداران کوچک از راسته جوندگان.
همین فهرست کوتاه نشان‌دهنده‌ی غنا و تنوع زیستی بالای این تالاب است. چنین حیات‌وحشی لزوم توجه بیشتر مسئولان استانی و کارشناسان محیط زیست را می‌طلبد تا یکپارچگی، بهداشت و سلامت تالاب حفظ شود، چرا که گونه‌های بومی ساکن زیستگاه و حتی گونه‌های مهاجر و گذری این تالاب اغلب جز باارزش‌ترین گونه‌های کشورمان هستند، به‌ویژه برخی پرندگان که در فهرست سرخ‌گونه‌های در خطر جهانی نیز نام آنها ذکر شده است.
اما این تالابِ ارزشمند رو به نابودی است! مهم‌ترین عوامل نابودی تالاب عبارتند از:
ـ ورود فاضلاب‌های شهری؛
ـ پرورش ماهی بدون در نظر گرفتن ظرفیت برد (دامنه‌ی پذیرش) تالاب؛
ـ ورود غیرمجاز سموم کشاورزی زمین‌های اطراف، بدون رعایت ضوابط حقوقی.
این در حالی است که طبق ماده 4 کنوانسیون رامسر؛
1. طرف‌های متعهد باید تسهیلات لازم جهت حفظ تالاب‌ها و پرندگان آبزی را با ایجاد قرق‌های طبیعی در منطقه تالاب اعم از این‌که در فهرست درج شده یا نشده باشد، فراهم و به نحو مقتضی از آنها نگهداری نمایند.
2. طرف‌های متعهد با اعمال مدیریت صحیح کوشش خواهند نمود تعداد پرندگان را در تالاب‌های مربوطه افزایش دهند.
3. طرف‌های متعهد تدابیر لازم جهت تربیت پرسنل ذیصلاح به منظور تحقیق در امور تالاب‌ها و اداره و حفاظت آنها را اتخاذ خواهند نمود...
به‌این ترتیب، تالاب عشق‌آباد  با آنچه در خصوص شرایط طبیعی‌اش گفته شد به عنوان یک سرمایه ملی در معرض نابودی قرار دارد.
آنچه سبب شگفتی است، این‌که این منطقه با تمام ویژگی‌هایی که برشمرده شد، مدتی است ظاهراً به شکل خصوصی اداره و در آن نشانه‌هایی از شکار دیده می‌شود. پوکه‌های فشنگی که پیرامونِ این تالاب توسط یک عکاسِ دوستدارِ محیط زیست یافت شده، آشکارا نشان‌دهنده‌ی شکار در این منطقه است، که ظاهراً هنوز هم ادامه دارد. طی چند هفته گذشته نشانه‌هایی از ساخت‌وساز هم در این منطقه دیده شد و به‌و‌یژه در چند هفته اخیر بخشی از نیزارهایی منطقه سوزانده شده است که می‌تواند مقدمه‌ای بر انجام امر یادشده باشد. و همه‌ی این رویدادها و گمانه‌زنی‌ها در حالی است که مدتی است به بهانه‌ی خصوصی بودنِ تالاب (؟!) از ورود دوستداران محیط زیست به منطقه جلوگیری می‌شود. در این خصوص، فردی هم که به ظاهر مدیریت این تالاب با ایشان است، اظهار می‌دارد که این تالاب در اختیار اوقاف است!
در مراحل پایانی تنظیم این گزارش یکی از فعالان محیط زیست، که از بازرسان «انجمن ارزیابی محیط زیست ایران» است، اظهار داشت که در روزهای اخیر شاهد صحنه‌ی شکار پرندگان در تالاب نیز بوده که همانجا با بازرسان سازمان محیط زیست (خسروی و میرزاکریمی) تماس گرفت، اما شوربختانه هیچ‌کدام از آقایان شرایط حضور در منطقه را نداشتند.
نرگس روحانی چند روز بعد ماجرا را طی نامه‌ای با ذکر شماره‌ی شاهدانِ حوادث تالاب به آگاهی آقای نبوی، مدیریت دفتر بازرسی سازمان محیط زیست، رساند. او همچنین طی دو  نامه جداگانه خانم ابتکار و آقای کیخا را در جریان حوادث قرار داد که تاکنون هیج یک از مسئولان اقدامی در جهت حفظ این منبع ارزشمند طبیعی انجام نداده‌اند.
مالکیت ملی مالکیتی است که اموال در آن متعلق به کل ملت است و قابل نقل و انتقال نیست. پرسش این است که چگونه یک ثروت ملی جز اموال اوقاف می‌شود و مجوز ساخت‌وساز و شکار در منطقه‌ای داده می‌شود که توقفگاه پرندگانِ ارزشمند و در خطرِ مهاجر است؟! آیا مرجعی هست که این نگرانی‌ها را پاسخ دهد؟! بهتر است پیش از تبدیل این تالاب زیبا و چشم‌نواز و غنی به باتلاقی بی‌حاصل و متعفن، و به مرگ کشاندنِ زیست‌مندانِ آن، به فکر چاره باشیم.

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

پی‌گیری

پیشخوان

آمار بازدید

امروز27
دیروز149
این هفته1102
این ماه2905
جمع کل42705

Unknown ? Unknown