دوشنبه, 03 آذر 1393 10:40

باغشهر اصفهان، قلب تپنده گردشگری ایران

 بی‌گمان اگر بخواهیم از دلخواسته های تفریحی و تفرجی  ایرانیان بدانیم، «باغ» بی‌بدیل‌ترین گزینه هر ایرانی برای گشت و گذار است. باغ ایرانی تنها محل گذر و حرکت نیست، سکون و مامنی برای استراحت گردشگران بودن  از ویژگی‌های بارز باغ‌های ایرانی است. اصفهان افزون‌بر آنکه شهرموزه ای دردانه است باغشهر بزرگی است که از دیرباز باغ‌های فرح بخش و دلگایش در کرانه های زاینده رود چشم هر بیننده‌ای را به سوی خود می‌کشاند. دیدار از باغ‌های برجای مانده از دوران صفویه و باغ‌هایی که در دوران متاخر شکل گرفته اند، فرصتی خواهد بود برای دیدار پیوند ناگسستنی  میراث طبیعی و تاریخی شهری که شهره‌‌ی گردشگری ایران است.

در باغ ایرانی آب و گیاه در دل زمین و در کنار سازه‌ای که در میانه باغ  بنا شده عناصر چهارگانه ساختاری و زینتی باغ محسوب می شوند. درختان بارده و سایه‌انداز به همراه  جوی‌های روان که در تقاطع ها به صورت حوضچه ها و آبنماها تکرار می شوند، فضای باغ را برای دمی آسودن آماده می‌کنند. کوشک مرکزی هر باغ ایرانی تفاوت بزرگ باغ شرقی از باغ‌های اروپایی و غربی است. باغ چهلستون، باغ بلبل و باغ فین از جمله باغ های اصفهان است که با ویژگی‌های بارز باغ ایرانی در اصفهان باقی مانده اند. باغ گل‌ها از جمله باغ‌های دیگر این شهر است که با ویژگی های نزدیکتری به باغ ایرانی در سال‌های ده هفتاد شمسی  شکل گرفته و موزه ای از  گل‌ها و درختچه‌های زینتی است.
گرچه این سال‌ها آورد زاینده رود بسیار اندک شده و تا مرز خشکیدگی رسیده اما اصفهان با زایندگی زاینده رود اصفهان بوده و هست. باغ‌ها و بیشه‌های اصفهان همه مرهون زایش و بخشش  زاینده رود هستند. دیدار باغ ها و کاخ‌ها و بیشه‌های کرانه‌های زاینده رود جزو برنامه‌های اصلی دیدار گردشگران از اصفهان است.
باغ چهلستون زیباترین باغ برجای مانده از دوران  صفوی  است که به همراه کوشک بی نظیری در میانه اش در خیابان استانداری اصفهان،  روزانه صدها گردشگر را به دیدار باغ ایرانی فرا می خواند. پس از گذر از "سردر" فضای فراخ باغی را خواهید دید که با درختان چنار بلند و استخری گسترده به همراه تندیس دخترکان چهارگانه  تو را به میهمانی باغ دعوت می کنند. این باغ یکی از باغ های ایرانی ثبت شده در فهرست میراث جهانی است.
زمین چهارباغ و باغ‌های گرداگردش از باغ نقش جهان وام گرفته شده اند. از این میان غیر از باغ چهلستون، باغ بلبل یکی از باغ های برجای مانده از باغ های چهارباغ اصفهان است. برای دیدار باغ بلبل باید از ضلع شرقی چهارباغ از سردری که در سالهای اخیر بازسازی و نوسازی شده وارد شوید. بنای هشت بهشت کوشک میانی باغ بلبل است،باغی که هنوز هم جلوه‌های باغ ایرانی در آن موج می‌زند. آب نماها، حوض های طویل، باغچه های گل رز و گل های پیازچه ای و عمارت زیبایی که هر آینه بیننده را مسخ هزارتوی جلوه های گذر زمان می کند از مظاهر این باغ ایرانی است. حوض مروارید یکی از حوض های زیبای عمارت هشت بهشت در این باغ است. حوضی مسطح که از روزنه های آن آب به بیرون فوران می کرده و در تلاقی با نور آفتاب چون دانه های مروارید بر سطح حوض ریزش می کرده و بدین روی نام "حوض مروارید" را برآن نهاده اند.
دوران صفوی اوج باغسازی ایرانی، در شهر اصفهان است. همان گونه که معماری ایرانی در دوران صفوی به اوج شکوه خود می رسد و شاهکارهایی چون مسجد شاه عباس و مسجد شیخ الطف الله را می آفریند، باغسازی در این دوران از  اصفهان، باغشهر می سازد.
شاه اسماعیل صفوی بود که باغ نقش جهان را در اصفهان ساخت و پس از او شاه عباس اول که اصفهان را  پایتخت ایران کرد قسمتی از این باغ را به میدان و قسمت‌های دیگر آن را به چهار باغ و باغ‌های گوناگون اطراف آن تبدیل کرد. از مهم‌ترین این باغ‌ها می‌توان باغ چهلستون، باغ گلدسته، باغ نارنجستان، باغ بادامستان، باغ دمور، باغ نگارستان، باغ خیمه‌گاه و باغ بلبل در ضلع شرقی چهارباغ، باغ تخت در ضلع غربی چهارباغ  را نام برد. آنچنان که از شرح باغ های چهارباغ  در سفرنامه «پیترو دلاواله» برمی آید، دیوارهای باغ‌های چهارباغ مشبک‌ بوده‌ است‌ و رهگذران‌ می‌توانسته‌اند فضای‌ پر درخت و با طراوت ‌و پرگل‌ باغ ها، حوض ها، فواره ‌ها، آبشارها و کوشک ‌مرکزی‌ آنها را‌ به ‌شکلی‌ مبهم‌، برانگیزاننده‌ و دعوت‌ کننده‌ ببینند.
از دیگر سو باید گفت پیشتر از صفوی در دوران سلجوقی نیز  ، باغسازی از مهمترین عناصر شهرسازی بوده چنانکه "باغ کاران" "باغ فلاسان" "باغ بکر" از آن دوران بوده و "باغ کاران" شهرت بسیار داشته تا آنجا که حافظ نیز در اشعارش یاد زنده رود و باغ کاران را گرامی می دارد.
اما صد افسوس که بسیاری از باغ های اصفهان یا قربانی تهاجم مغول و تیمور و جهانشاه شد ویا در دوران اخیر، توسعه شهری عرصه های آن را بلعید. باغ های زیادی در اصفهان شمرده می شوند، گفته می شود در حدود 71 باغ در باغشهر اصفهان از دوران صفوی شکل گرفته که از این میان می توان به باغ هزار جریب، باغ عباس آباد، باغ شیرخانه و باغ قوشخانه و... اشاره کرد. از این میان اما باغ های چهلستون، باغ بلبل و بخش اندکی از سردر باغ خیمه گاه باقی مانده است.
در سال‌های گذشته باغ‌های  گل‌ها، پرندگان، پروانه‌ها و بانوان توسط شهرداری با کاربری تفریحی، آموزشی، فرهنگی در اصفهان ساخته شده اند که گرچه جزء اولین باغها در نوع خودشان بودند اما منتقدان بسیاری هم داشتند. در باغ پروانه ها و باغ پرندگان که در بیشه ناژوان از کرانه های  زاینده رود ساخته شده اند کمتر از مظاهر باغ ایرانی استفاده شده و نمونه‌ای از باغ‌های شهر خواهرخوانده اصفهان، "کوالالمپور" در مالزی به شمار می روند. در دیدار از این باغ‌ها که با توری بزرگ پوشیده شده گردشگران  می‌توانند در کنار گشت و گذار  پرندگان گوناگون و پروانه ها را در باغ به نظاره بنشینند.
حکایت باغ‌های اصفهان اما داستان تاریخ چند هزار ساله این شهر است که در گذر از دوره‌های گوناگون، باغی سترگ به بزرگی باغ‌شهر اصفهان آرمیده در آغوش زاینده رود پدید آورده و بی گمان تا زنده رود زنده است اصفهان پاینده و باغ‌هایش همیشه خرم است.

آبشخور: تارنمای اَمرداد

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

پی‌گیری

پیشخوان

آمار بازدید

امروز85
دیروز65
این هفته85
این ماه1477
جمع کل49000

Unknown ? Unknown