پنج شنبه, 24 مهر 1393 10:04

زمزمه سكوت در گوش مسافران كوير

افسون کوير تو را مي برد تا اوج رويايي دور. نگاهت پر مي کشد به دور دست، تا آنجا که زمين با مرزي سپيد، به آسمان مي پيوندد. هياهويي نيست. يکسر سکوت است و آرامش. نگاهت روي امتداد افق، سر مي خورد. محو مي شوي در سکوت و بي انتهايي. دلت هواي ماندن مي کند و پاها، انگار تمايلي به رفتن ندارند. دوست داري بماني و در اين سکوت ژرف غرق شوي، بي خود از خود و خالي از بي تابي ها. سکوت، دل بي قرارت را آرام مي کند.

چه رازي است در اين تکرار بي نهايت درذهن کوير...
اينکه بدانيم فرهنگ و تاريخ کوير نشينان بخش بسيار مهمي از تاريخ کشورمان را تشکيل مي دهد، شايد به خودي خود دليلي باشد بر اينکه بيشتر به اين گوشه از طبيعت توجه کنيم. وجود آثار تاريخي فراوان در مناطق کويري، گواه فرهنگ ديرپاي کوير نشيني در ايران است؛ کوير نشيناني که شرايط خاص آب و هوايي از آنها مردماني سختکوش و قانع پديد آورده است که هر بيننده اي را به تحسين وا مي دارد. اين مردم سختکوش سال ها با چالش هميشگي مناطق کويري يعني همان کمبود آب، دست و پنجه نرم کرده اند و با وجود تمام سختي ها، ادامه حيات داده اند.
بخش وسيعي از کشور ما داراي بافت طبيعي بياباني و کويري است که با وجود تمام رمز و رازها و جذابيت هايي که دارد، عامل اصلي محروميت در اين مناطق به شمار مي رود.
عواملي همچون دوري از مراکز بزرگ تجاري و صنعتي، بيکاري، خشکسالي و کمبود منابع آبي، ناامني و ترانزيت قاچاق و مواد مخدر باعث بروز بسياري مشکلات اجتماعي و رخداد ناهنجاري در اين گونه مناطق محسوب مي شود و اين در حالي است که يکي از مهمترين عوامل رشد و پيشرفت اين مناطق در کشور ما به نام «اکوتوريسم کوير» همچنان ناشناخته است. البته در سال هاي اخير کويرگردي در قالب برپايي تورهاي مختلف، توانسته توجه بسياري از گردشگران بويژه جوانان را به خود جلب کند اما هنوز هم بخش زيادي از ظرفيت هاي گردشگري مناطق کويري بلااستفاده و مغفول باقي مانده است.
احمد مزيناني، کارشناس گردشگري و تور ليدر در گفت و گو با ايران مي گويد: «کويرهاي ايران به دليل وسعت، تنوع و ويژگي هاي خاص مي تواند از يک منبع گردشگري به يک جاذبه تبديل شوند و سالانه، ماهانه و روزانه هزاران گردشگر علاقه مند به کوير و شترسواري يا رصد ستارگان در تاريک ترين نقطه جهان يا ديدن گرم ترين نقطه دنيا را به ايران بکشاند. در حال حاضر تنها گردشگران داخلي، به بازديد از کويرهاي ايران توجه نشان مي دهند که آن هم معمولاً در قالب تورهاي يک يا دو روزه انجام مي شود و بيشتر جنبه تفريحي دارد. اما با فراهم کردن زيرساخت ها، مي توان شرايطي فراهم کرد که کويرگردي از يک تفريح دوستانه به يک جاذبه گردشگري ماندگار تبديل شود و درآمدزايي داشته باشد.»
او ادامه مي دهد: «بعضي کشورهاي خشک که داراي کويرها و مناطق بياباني هستند، از همين ظرفيت بهره کافي را برده اند و با فعاليت هايي همچون ورزش هاي بياباني، رالي، پيست هاي موتور سواري و برگزاري تورهاي بيابان گردي، تحول عظيمي در صنعت گردشگري خود به وجود آورده اند؛ نمونه اش کشور امارات است که بهره کافي را از کويرهاي خود برده و سالانه درآمد هنگفتي از اين راه به دست مي آورد. کمتر کسي است که به اين کشور سفر کرده و خواهان استفاده از تورهاي کويري نبوده است.»
مزيناني مي گويد: «البته در کشور ما نيز چندسالي است که بحث هاي بيابان زدايي و گردشگري، گسترش بيشتري پيدا کرده و حرکت هاي خوبي در اين زمينه آغاز شده است و در صورتي که مسئولان، برنامه ريزي هاي جامعي جهت اين موضوع انجام دهند، در آينده نزديک مي توانيم شاهد پيشرفت و ترقي مناطق محروم بياباني و توسعه گردشگري کوير در کشور باشيم.»
   


ساخت اقامتگاه هاي بوم گردي، گامي براي رونق گردشگري کوير
در يکي از روزهاي زيباي آغاز پاييز، ناگهان فکري از ذهنتان مي گذرد. مدت هاست دلتان مي خواهد با دنياي شگفت انگيز کوير، از نزديک مواجه شويد. فرصت اش تا به حال پيش نيامده اما حالافرصت خوبي است و تا هوا سرد نشده مي توانيد عزمتان را جزم کنيد و برنامه اي مفرح براي خودتان بچينيد.
«کوير رفتن پايه مي خواهد!» اين را جوان حدوداً بيست ساله اي مي گويد که کوله پشتي به دوش راهي کوير است. دوست و رفيق هايش هم هستند؛ به قول خودش پايه ها! مي گويد خيلي وقت است که تصميم گرفته اين سفر کوتاه را تدارک ببيند اما تا بچه ها جمع و جور شوند، طول کشيده است.
حالااما فرصت اش فراهم شده و قرار است غروب راهي شوند و شب را زير ستارگان درخشان کوير، به صبح برسانند. فردا هم زمان بالارفتن از تپه هاي شني و محو شدن در سکوت و زيبايي کوير است.
راهنماي تور که پسر جواني است، مي گويد قرار است شب را در چادر بخوابند؛ نزديک کاروانسرا. مسافران به وجد مي آيند؛ البته آنها که بار اولشان نيست، کمي مرددند. مرجان يکي از همان گردشگران پر و پا قرص کويري است. مي گويد: «بار چهارمي است که همراه دوستانم راهي کوير مي شوم. بار اول برايم جذاب تر بود چون تا قبل از آن کوير را نديده بودم اما دفعه هاي بعد بيشتر به خاطر دوستانم همراه آنها راهي شده ام. اين بار هم همين طور. البته خوش مي گذرد اما دفعه قبل که در چادر خوابيديم خيلي از سرما اذيت شديم. شب هاي کوير سرد است و بايد حتماً کيسه خواب همراه داشته باشي. بعضي تورها اقامتگاه دارند که شرايطش بهتر از داخل چادر خوابيدن است اما آنجا هم امکاناتش حداقل است و براي اين تعداد، اصلاً جوابگو نيست. ولي چون يک شب است آدم به هرحال يک جوري تحمل مي کند.»
يک الي دو شب، نهايت زماني است که گردشگران در کوير مي مانند؛ دليلش هم البته شايد همين کمبود امکانات اقامتي باشد که مطرح شد و اگر شرايط ماندن در محيط کوير فراهم شود، آن وقت چه کسي دلش نمي خواهد تعداد روزهاي بيشتري دل به آواي کوير بسپارد.
براي حل اين مشکل، البته رايزني هايي هم صورت گرفته و اقداماتي در دست انجام است و قرار است دريچه هاي تازه اي در باب گردشگري کويري باز شود. ساخت خانه هاي بوم گردي، از جمله همين اقدامات است.
محمد علي فياضي، مديرکل دفتر همکاري و توافق هاي ملي گردشگري و رئيس کميته طبيعت گردي ميراث فرهنگي در اين باره مي گويد: «در حال حاضر تقاضاهاي مختلفي از استان هاي کشور بويژه مناطق کويري براي ساخت خانه هاي بوم گردي به دفتر همکاري و توافق هاي ملي گردشگري رسيده که ساخت اقامتگاه هاي بوم گردي براي جذب توريست بسيار موثر است. هزينه ساخت اين اقامتگاه ها هم در مقايسه با ساخت هتل ها بسيار کم هزينه تر است و اگر براي ساخت يک هتل دو ستاره بايد 20ميليارد ريال اعتبار صرف شود براي ساخت اقامتگاه هاي بوم گردي فقط يک ميليارد ريال صرف مي شود.»
فياضي البته مژده ديگري هم به علاقه مندان کويرگردي مي دهد و آن اين است که علاوه بر ساخت اقامتگاه هاي بوم گردي در مناطق کويري، برخي جاذبه ها و خدمات گردشگري از جمله تورهاي سافاري، رصد ستارگان در شب هاي کوير و گردش در کوير ارائه مي شود.
   
گردشگران خارجي را به کويرهايمان بکشانيم
بيش از 300 هزار کيلومتر مربع از سرزمين ايران را بيابان هاي واقعي در برگرفته است و اين، يعني ظرفيت بالاي کشور در اکوتوريسم کويري. ماسه درماني، پياده روي در بيابان، دوچرخه سواري در بيابان، موتورسواري با موتورهاي پهن چرخ، خودرو سواري روي تل ماسه ها، رالي بيابان، اسکي روي تپه هاي ماسه اي و شترسواري از ظرفيت هاي گردشگري کوير است که هرکدام از آنها به خودي خود آنقدر جذاب است که مي تواند سيل گردشگران را از هر سن و با هر سليقه اي به کوير بکشاند.
در اين ميان نبايد البته تنها به حضور گردشگران داخلي اکتفا کرد و از ظرفيتي بزرگ و قابل توجه به نام گردشگر خارجي، چشم پوشيد.
اسماعيل کاوياني کارشناس گردشگري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در اين باره مي گويد:« مناطق بياباني خشک و بي آب و علف ظرفيت هاي زيادي براي گردشگري دارد که گردشگران ازجمله خارجيان مي توانند با خودرو يا شتر در اين مناطق حضور يابند و اين برايشان قطعاً جذاب خواهد بود. به هرحال باتوجه به اقليم جغرافيايي و تنوع آب وهوايي همچنين وسعت کشور، ايران داراي انواع بيابان مناسب گردشگري است و حضور اين گردشگران در اين مناطق مي تواند اين مناطق را آباد کند و به رونق اقتصادي و افزايش درآمد ساکنان آن منجر شود.»
او ادامه مي دهد: «ايران داراي ظرفيت هاي زيادي در بخش نيمه خشک بيابان هاست و در اين بخش تنوع گونه هاي جانوري و گياهي ديده مي شود که براي گردشگران بسيار جذاب و حيرت آور است. گونه هايي مانند انواع مار، خزندگان و حيوانات در اين مناطق زيست مي کنند که معمولاً تغذيه اندکي دارند اما بسيار مقاوم هستند وعمر طولاني دارند که اين مناطق با تنوع گياهي و جانوري براي گردشگران جاذبه دارند. همچنين برخي محيط هاي بياباني داراي جنگل بوده که در اين مناطق پرحرارت، گونه هاي گياهي و موجودات زنده يافت مي شود که عامل مهمي در جذب گردشگر است.»
کاوياني به نکته قابل توجهي هم اشاره مي کند که تامل برانگيز است: «در مناطق کويري ظرفيت هاي گردشگري درماني وجود دارد که اگر مورد توجه قرار گيرد، مي تواند نتايج درخشاني در اين رابطه به بار آورد. محيط هاي بياباني و جنگلي به خاطر سکوت و آرامش در رفع مشکلات روحي افراد بسيار موثر است و همان گونه که برخي از گردشگران به خاطر ناراحتي هاي جسمي به مناطق داراي چشمه هاي آبگرم عزيمت مي کنند، افرادي که از ناراحتي هاي روحي هم رنج مي برند مي توانند از سکوت و آرامش کوير براي بهبود شرايط روحي و رواني خود بهره ببرند چرا که اين مناطق معمولاً فضاهاي آرام و آب و هواي مناسب دارند. دراين مناطق برخورد باد با برگ همچنين آواز پرندگان موسيقي خاصي پديد مي آورد که هر گردشگري را به آرامش مي رساند.»
«بودرماني» يا «رايحه درماني» هم نکته جالب ديگري است که اين کارشناس گردشگري به آن اشاره مي کند و مي گويد:« اين مناطق مملو از انواع بوهاي معطر است که گردشگر با استشمام آن مي تواند به درمان خود کمک کند و دردهاي خود را تسکين دهد.»
   
با امنيت کامل به کوير سفر کنيد
پيدا شدن جسد دو کويرنورد که در روزهاي گذشته، تيتر بسياري از روزنامه ها و خبرگزاري هاي کشور شد، شايد انگيزه خيلي ها را براي کوير نوردي کم کند.
پيش از اين نيز حوادثي براي کويرنوردان پيش آمده بود که متاسفانه منجر به مرگ آنها شده بود.
امنيت، همان چيزي است که هر گردشگري خواهان آن است؛ خصوصاً اگر راهي دنياي اسرار آميز کوير هستيد، شايد توجه به نکات ضروري در باب ايمني، بيش از هر چيز ديگري بايد مد نظرتان باشد.
کوير در عين زيبايي محيطي است خشن و سفر به آن مستلزم نکاتي است که رعايت نکردن آنها موجب خسارات جاني ومالي مي شود.
صدرا شکيبا، مدير انجمن کويرنوردان افق در اين باره در گفت و گو با ايران مي گويد: «افرادي که به کويرنوردي اقدام مي کنند حتماً بايد از راهنماي با تجربه براي اين کار کمک بگيرند و به هيچ عنوان به تنهايي يا در قالب گروه هاي دوستانه به کويرگردي اقدام نکنند تا اتفاقي مشابه کويرگردان حادثه ديده اخير برايشان پيش نيايد.»
او ادامه مي دهد: «راهنما هم بايد به موقعيت جغرافيايي منطقه، مسير جاده ها و عوارض طبيعي مانند تپه ها، کوه ها، درياچه نمک، بند ريگ و فاصله بين آنها آگاه باشد. همچنين بايد با ستارگان و موقعيت آنها در فصول مختلف سال آشنا باشد تا تشخيص جهت و مسير حرکت در شب ممکن شود.
آشنايي با جانوران و خزندگان و حشرات کوير هم ويژگي مهم ديگري براي يک راهنماي تور کويرگردي است. علاوه بر موارد گفته شده، بعضي تجربيات راهنما مانند طريقه بيرون آوردن ماشين مانده در باتلاق درياچه يا ماسه بادي، يا پياده راه رفتن در شب هاي بدون ستاره از طريق هاله نور شهرهاي مجاور کوير يا تهيه کرسي ساده در شب هاي سرد زمستاني براي خواب، بسيار باارزش و مورد استفاده براي کويرنوردان است.»
افسون کوير تو را مي برد تا اوج رويايي دور. نگاهت پر مي کشد به دور دست، تا آنجا که زمين با مرزي سپيد، به آسمان مي پيوندد. هياهويي نيست. اينجا يکسر سکوت است و آرامش...

آبشخور: روزنامه ایران

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

پی‌گیری

پیشخوان

آمار بازدید

امروز10
دیروز37
این هفته10
این ماه752
جمع کل56694

Unknown ? Unknown