چهارشنبه, 17 دی 1393 18:29

مراسم سنتی پیرشالیار آيینی به قدمت تاریخ

 آيین باستانی پیرشالیار با قدمتی چند هزار ساله، هر سال در اواسط بهمن در روستای اورامان‌تخت از توابع شهرستان سروآباد برگزار مي‌شود و باوجود گذشت سالیان بسیار همچنان این مراسم با مشارکت همه جانبه مردم منطقه شکوهی خاص دارد.

 هر چند نام مراسم عروسی است ولی در اصل پیرشالیار یک مراسم آیینی و سنتی است که در آن قربانی مي‌کنند و به سماع و نجوا با خدا مي‌پردازند. این مراسم که هر سال در آخرین چهارشنبه و پنجشنبه منتهی به نیمه بهمن ماه برگزار مي‌شود آيینی است که برگزاری آن به یک هزار سال گذشته باز مي‌گردد نکته مهم این است که باوجود گذشت این همه سال پیرشالیار همچنان به عنوان نمادی از مشارکت اجتماعی مردم این منطقه به شمار مي‌رود.   مراسم جشن عروسی پیر شالیار یکی از جشن‌های رایج است که هر ساله ۴۵ روز بعد از شروع فصل زمستان به مدت دو هفته برگزار می‌شود. این مراسم سالگرد ازدواج پیری افسانه ‌ای به نام شالیار است که ریشه در اسطوره‌ها ، اعتقادات و آیین‌های قدیم مردم این سرزمین دارد.
 این مراسم شامگاه سه‌شنبه با تقسیم گردوهای باغ پیر شالیار بین اهالی روستا آغاز مي‌شود و به ترتیب با مراسم «کلاو روچنه»، قربانی کردن گاو و گوسفند و بز، پخت غذاهای مخصوص، دف‌نوازی و رقص عرفانی، سماع، پخش نذورات بین اهالی، نماز و ذکر و دعا، همچنین برپایی مراسم شب‌نشینی و دست به دست گرداندن کفش چرمي‌پیر شالیار و تبرک آن و پخت نان مخصوصی به نام «کلیره مژگه» ( که از خمیر آرد، گردو خرد شده و پیاز درست مي‌شود) در طول سه روز متوالی ادامه پیدا می‌کند، اما امروزه چهارشنبه، پنج‌شنبه و جمعه منتهی به ۱۵ بهمن ماه را در نظر می‌گیرند و چهارشنبه قبل از آن را روز آغاز مراسم اعلام می‌کنند. انتخاب روز و اعلام شروع جشن بر‌عهده متولی پیر شالیار است که این کار را با تقسیم گردوهای درخت‌های وقفی پیر شالیار بین خانواده‌های روستای اورامان و روستاهای اطراف انجام می‌دهند.  کودکان وظیفه تقسیم این گردوها در بین اهالی روستا را بر عهده دارند به نحوی که کودکان روستای اورامان صبح چهارشنبه و قبل از طلوع آفتاب به گروه های سه یا چهار نفری تقسیم شده و با حضور جلوي در منازل افراد و با در زدن و گفتن کلمه «کلاوروچنه» حضور خود در محل را اعلام مي‌کنند و سپس صاحب خانه نیز در قبال برداشت چند عدد گردو از کیسه کودکان به آنها تنقلات و خوردنی هدیه مي‌دهد.  هر ساله تعداد زیادی گوسفند که نذورات مردم برای پیر شالیار است در روز چهارشنبه و حدود ساعت ۹ صبح قربانی می‌شوند که این دام‌ها توسط اهالی یا افرادی از روستاهای دیگر در اواخر فصل پاییز برای متولی فرستاده می‌شود و او در فصل زمستان از آن دام‌ها نگهداری کرده در روز جشن همه آنها را قربانی می‌کند و بعد از این کار گوشت‌های قربانی شده را بین اهالی تقسیم کرده و با مقداری از آن نوعی آش به نام «ولوشین» تهیه می‌کند و روز چهارشنبه و بعد از ساعت ۱۶ و اقامه نماز عصر در مسجد،آن آش نیز بین اهالی روستا و مهمان هايی که از سایر نقاط راهی اورامان شده اند، تقسیم می‌شود. مراسم جشن در عصر پنجشنبه با شرکت اهالی روستا و افرادی از روستاها و شهرهای اطراف برگزار می‌شود.  این مراسم توام با برپایی رقص و سماع عرفانی به شکل دسته‌جمعی و نواختن دف است و در آن عده ای به عنوان متولی کار هدایت سماع‌کنندگان را بر‌عهده می‌گیرند.
کارگزاران این مناسک مذهبی را افرادی از طوایف مختلف روستای اورامان تخت و روستاهای اطراف تشکیل می‌دهند و در میان این طوایف بر اساس یک قرارداد نامکتوب و شفاف اجتماعی نوعی تقسیم کار بر اساس طایفه‌ای وجود دارد که هر کس در آن سه روز و در طول ایام برگزاری مراسم پیرشالیار کار خود را انجام می‌دهد. آش تهیه شده به عنوان خوراکی سمبولیک و نمادین غذایی است که در روز مراسم همه اهالی روستا با دارا بودن نقش‌ها و پایگاه‌های اجتماعی مختلف از آن می‌خورند و به نوعی خوردن این غذا در روزهای جشن را متبرک مي‌دانند.  حضور دسته‌جمعی افراد شرکت کننده در مراسم، دعا و ذکر همگانی در محوطه مزار، خوردن نان «کولیره مژگه» و ماست به صورت دسته‌جمعی و تثبیت باورهای ذهنی خود به‌وسیله بستن پارچه‌ای بر در و دیوار و درخت مزار آخرین مرحله از این حرکت جمعی است.
 مراسم پیرشالیار تا روز جمعه و قبل از برگزاری نماز جمعه ادامه پیدا مي‌کند و مردم صبح روز جمعه با حضور دسته جمعی در محل زیارتگاه پیرشالیار حاضر شده و بعد از راز و نیاز دسته‌جمعی راهی مسجد می‌شوند تا نماز جمعه را اقامه کنند.

آبشخور: روزنامه قانون

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

پی‌گیری

پیشخوان

آمار بازدید

امروز14
دیروز36
این هفته177
این ماه662
جمع کل56604

Unknown ? Unknown